Hết lũ là hết tiền. Nghề “bà cậu” mà!

09 April 2012 | Article
0 CommentsWrite a comment

Khi được hỏi về tương lai, anh Nguyễn Văn Nghệ, một người dân Đồng Tháp đã trả lời: “Hết lũ là hết tiền. Nghề “bà cậu” mà”. Điều anh Nghệ nói đề cập đến việc phát triển hệ thống đê bao tại Đồng Tháp và Tứ Giác Long Xuyên trong mười năm vừa qua đã ngăn sự bổ sung hàng năm các điều kiện cần để các loài cá sinh sống là nước ngọt, dinh dưỡng và phù sa. Và vì thế, việc xây đê kè đã cướp đi nguồn cá tự nhiên mà khoảng 20% dân số ĐBSCL, những người dân không có đất như anh Nghệ, đang sống dựa vào. Nguồn lợi thủy sản tự nhiên đã suy giảm 40% trong vòng 10 năm qua dẫn đén cá linh, vốn trước đây được dùng làm phân bón thì bây giờ có giá 180.000 VNĐ/kg. Cá lóc, một loài săn mồi là sinh vật trên đỉnh chuỗi thức ăn đã biến mất. Đê kè cũng làm giảm đáng kể quá trình lọc nước hàng năm. Điều này làm tích tụ các mầm bệnh và chất độc trong nước mặt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người dân.

Đê kè cao được xây dựng nhằm phục vụ cho việc canh tác lúa vụ ba hay vụ thu đông do giá lúa trái vụ thường cao trên thị trường thế giới. Năm 2011, diện tích lúa thu đông đạt tới 560.000 ha, cao hơn 520.000 ha so với năm 2010. Tuy nhiên, do không được bổ sung phù sa, lúa chỉ có thể được duy trì sản lượng khi sử dụng một lượng lớn phân bón. Ông Nguyễn Hữu Thiện, một chuyên gia về đất ngập nước tại Cần Thơ, đã đặt ra câu hỏi là liệu lúa vụ ba có mang lại lợi nhuận thực sự không khi xét đến những chi phí cho phân bón, thuốc trừ sâu, phí duy tu đê kè, tổn thất do mất nguồn lợi cá tự nhiên, và nghiêm trọng hơn là các tổn thất do vỡ đê: đợt đê vỡ hàng loạt năm 2011 đã làm 50 người đã thiệt mạng, thiệt hại về nhà cửa, đường xá và các cơ sở hạ tầng khác ước tình hàng chục triệu USD. Việc tăng cường thâm canh cũng đồng nghĩa với việc biến mất của giống lúa nổi thân cao truyền thống (lúa ma), mà nếu duy trì được thì có thể bán (vào khoảng $3.500/ tấn ở Brazil) với gia cao hơn gần mười lần so với lúa thu đông.

Tiến sỹ Ngô Văn Bé, Viện nghiên cứu và phát triển Đồng Tháp Mười cho rằng lũ vốn từng rất “hiền hòa” giờ đã trở nên “hung dữ” và khó dự đoán hơn. Xét về khía cạnh thủy văn, đê kè cao sẽ tách Sông Mêkông khỏi vùng đồng lũ khoảng 1,5 triệu hecta của nó. Theo TS. Lê Anh Tuấn, Đại học Cần Thơ, đê cao hơn sẽ thu hẹp diện tích đồng lũ trong đỉnh lũ tháng Mười – Mười Một từ 150 km xuống còn vài chục kilômét. Điều này làm tăng lượng thủy lưu và chuyển hướng lũ xuống khu vực dân cư hạ nguồn. Giảm diện tích đồng lũ cũng sẽ làm giảm quá trình bổ sung nước ngầm, giảm dòng chảy của sông và gia tăng xâm nhập mặn trong mùa khô, dẫn đến tăng giá nước sinh hoạt. Trận lũ khủng khiếp năm 2011 đã khiến mọi người hoài nghi về giá trị thực sự của lúa vụ ba và ủng hộ những giải pháp thay thế tự nhiên hơn về mặt thủy văn nhằm mang lại những lợi ích đa chiều bao gồm khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu tốt hơn trong bối cảnh biến đổi khí hậu có thể làm lượng mưa tập trung hơn và tăng nguy cơ xuất hiệu lũ quét.

Để tìm hiểu rõ hơn về những vẫn đề trên, xin hãy xem đoạn phim phóng sự dài 30 phút do Trung tâm Bảo tồn và Phát triển Tài nguyên nước (WARECOD) phối hợp với VTC16 thực hiện dưới đây.

Phần 1:

Phần 2:

Phần 3:

Phần 4: 

Phần 5: 


Comments

0 Comments
Write a comment

600 CHARACTERS LEFT

captcha