IUCN - Vai trò của cộng đồng trong công tác bảo tồn rùa biển

Vai trò của cộng đồng trong công tác bảo tồn rùa biển

31 May 2011 | News story

Ngày 21/4/2011, Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) tại Việt Nam nhận được thông báo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN & PTNT) Quảng Trị về việc thả một con đồi mồi (Eretmochelys imbricata) về đại dương một ngày trước đó.

Xuất phát điểm của thông tin chính là người dân địa phương, khi họ phát hiện tại một nhà hàng ở huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị đang lưu giữ một con đồi mồi chuẩn bị đem bán. Người dân địa phương lập tức thông báo cho Chi cục Bảo vệ Nguồn lợi Thủy sản, Sở NN & PTNT Quảng Trị và Chi cục đã cử đoàn cán bộ xuống địa bàn và thả đồi mồi về đại dương. Đây là loài đồi mồi (Eretmochelys imbricata) nằm trong sách đỏ của IUCN có nguy cơ tuyệt chủng cao với số lượng trên toàn thế giới đã giảm hơn 80% trong vòng ba thế hệ. Đoàn cán bộ đã tuyên truyền cho chủ nhà hàng biết việc buôn bán, tàng trữ và sử dụng loài động vật đang có nguy cơ tuyệt chủng này là vi phạm pháp luật và tiến hành gắn thẻ cho con đồi mồi.

Đây là kết quả có được từ chiến dịch truyền thông kéo dài năm năm nhằm nâng cao nhận thức, vận động người dân và chính quyền địa phương cùng tham gia vào công tác bảo tồn rùa biển.. Hoạt động này do Chi cục Bảo vệ Nguồn lợi Thủy sản, Sở NN & PTNT tỉnh Quảng Trị thực hiện, với sự hỗ trợ kỹ thuật của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) tại Việt Nam và hỗ trợ tài chính của của Cơ quan Dịch vụ về Cá và động vật hoang dã Hoa Kỳ (US Fish and Wildlife Service). Một số hoạt động mà IUCN và chính quyền địa phương đã thực hiện như tập huấn cho các ngư dân địa phương và giáo viên về tầm quan trọng của rùa biển và môi trường sống của chúng; hình thành nhóm tình nguyện giám sát bảo vệ rùa biển trên bãi đẻ; chương trình hái hoa dân chủ cho học sinh; thi vẽ và thi tìm hiểu về bảo tồn rùa biển; chương trình làm sạch biển vv… Khoảng 500 ngư dân và gần 2,000 các em học sinh đã được tham gia vào các chương trình truyền thông và giáo dục nói trên.

Việc thả đồi mồi về đại dương một lần nữa khẳng định phát biểu của Ông Hoàng Đình Liên, Phó giám đốc Sở NN & PTNT Quảng Trị vào tháng 3/2011:

“Một điều rất đáng mừng là Chi cục Bảo vệ nguồn lợi thủy sản Quảng Trị đã xây dựng được mối quan hệ rất tốt với địa phương và ở mức độ nào đó, đã thành công trong việc thay đổi nhận thức của họ về rùa biển. Bất cứ khi nào rùa bị dính dưới hoặc nhìn thấy lên bờ đẻ trứng là người dân địa phương gọi Chi cục ngay”.

Ngày 5/5/2011, IUCN cũng được thông báo một trường hợp tương tự tại Quảng Ninh nơi IUCN hỗ trợ đội tình nguyện cứu hộ rùa biển. Lần này, gia đình anh Nguyễn Văn Hà đã bắt được một con rùa cái tại huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh và đang định mang đi tiêu thu. Sau khi được sự vận động và tuyên truyền của các cơ quan chức năng, gia đình đã đồng ý trao trả rùa cho đội tình nguyên. Được biết đây là loại Vích xanh (Chelonia mydas) có đường kính rộng khoảng 80cm dài trên 90cm và nặng khoảng 90kg. Rùa đã được thả lại biển trước sự chứng kiến của bà con ngư dân, đại diện phòng Tài nguyên Môi trường, và ông Mai Tuấn Phượng, phó chủ tịch UBND huyện. Trong thời gian qua, nhiều rùa quý hiếm tại tỉnh Quảng Ninh và Quảng Trị đã được trả về đại dương. Xem video clip thả rùa tại Cô Tô vào tháng 5/2011.

Những hoạt động trên cho thấy các nỗ lực trong công tác truyền thông và tiếp cận cộng đồng đã góp phần thay đổi thái độ, hành vi cũng như góp phần quan trọng bảo vệ các loài động vật doang dã đang gặp nguy hiểm. Tuy nhiên, truyền thông và tiếp cận cộng đồng chỉ là một phần của vấn đề. Nói một cách khác: việc này là cần nhưng chưa đủ. Nếu không có các biện pháp cứng rắn hơn thì ngư dân sẽ vẫn tiếp tục bắt và các nhà hàng sẽ vẫn tiếp tục bán rùa biển, mặc dù họ biết việc này là vi phạm pháp luật.

Những tiếp cận hiện nay thiếu biên pháp cứng rắn đối với việc bắt và buôn bán các loài rùa biển. Những trường hợp trên cho thấy, chính quyền địa phương chủ yếu vẫn dừng lại ở mức “giải thích” về luật và “vận động” người dân thả rùa về biển. Để bảo tồn hiệu quả rùa biển, chúng ta cần những động thái quyết liệt hơn nữa từ chính quyền địa phương, bổ sung cho những kết quả tích cực từ các hoạt động truyền thông.